«Nielha zabudoŭvać navakolli zamka chruščoŭkami! — pratestuje žychar horada. — Treba zachoŭvać unikalnaść Navahrudka i na minskim kirunku razbudoŭvać jaho tolki indyvidualnymi damami». Aŭtary hienpłana dakazvajuć: krajavidy pieršaj stalicy VKŁ nie pahoršajuć.

U Redakcyju «Našaj Nivy» pryjšoŭ list ad Źmitra Sołtana z Navahrudka. Jon piša, što novy hienpłan horada pahražaje ŭnikalnym krajavidam druhoj biełaruskaj stalicy. Prajektanty nie zhadžajucca: pakinuć usio jak jość — jašče bolšaja pahroza dla horada, kažuć jany.

Sołtan: Unikalny krajavid pierakryjuć «chruščoŭki»

«Chutka znakamity navahrudski krajavid, panarama mahutnaj pryrody, jakaja adkryvajecca z Zamkavaj hary, moža źniknuć nazaŭsiody, — piša Źmicier Sołtan. — Jaje pierakryjuć «chruščoŭki». Heta vynikaje z novaha hienpłana horada. Jon kančatkova nie pryniaty, i my majem šaniec pieraškodzić źniščeńniu.

Vialikaja terytoryja ŭ minskim kirunku, za Farnym kaściołam, dzie Jahajła braŭ šlub z Sofjaj Halšanskaj, za 900 mietraŭ ad zamka, praktyčna adrazu za lehiendarnym miescam pachavańnia Mindoŭha… Čynoŭniki z Navahrudskaha vykankama prapanujuć addać jaje pad budaŭnictva šmatpaviarchovaha šmatkvaternaha žylla, a kali pa-prostamu, «chruščovak». Pobač namiačajecca vialikaja pramzona. Adrazu za zonaj — mohiłki. Takoje voś sacyjalistyčnaje płanavańnie.

U horadzie i kala jaho šmat dzie možna raźmiaścić takoje sacyjalnaje žyllo. Budavać pramzony ŭ horadzie — mavieton.

U vypadku realizacyi płana horad pazbavicca niepaŭtornaj aŭry, — praciahvaje Źmicier. — Kolkaść turystaŭ skarocicca, bo turysty siudy jeduć nie tolki ŭbačyć zamak, ale i cudoŭnyja malaŭničyja miaściny, zamkavyja krajavidy, jakija mała źmianilisia za tysiaču hadoŭ. Zamak i jaho panarama — adno cełaje».

Čynoŭniki nie mohuć ci nie chočuć?

Fota Siarhieja Zinina.

Fota Siarhieja Zinina.

«Dla Navahrudka jak horada, jaki ŭvachodzić u załatoje turystyčnaje koła Biełarusi, najlepšaj i adzinaj pravilnaj źjaŭlajecca nie minskaja madel, dzie adna-dźvie vioski źmiaščajucca ŭ niekalkich panelnych damach, a raźvićcio žyłych kvartałaŭ jak kulturnaj prastory, kampaktnych małapaviarchovych zabudoŭ, padtrymka pryvatnych damoŭ siadzibnaha typu, — piša Sołtan. — Kaniečnie, u miascovych čynoŭnikaŭ jość para arhumientaŭ u rukavie. Pieršy — horadu treba raźvićcio, žyllo, praca i sacyjalnyja abjekty. Druhi — u Biełarusi dziejničaje zakon, pavodle jakoha niby nielha vychodzić na sielhasuhodździ, a ŭ miežach horada bolš niama svabodnych terytoryj, akramia hetych. Ale paru hadoŭ tamu horadam byli vydzielenyja ziemli pad pryvatnuju katedžnuju zabudovu na byłych sielskahaspadarčych ziemlach. Značyć, u kampietencyi ŭładaŭ vyrašać takija pytańni. Heta ich praca i abaviazak jeździć u Hrodna, Minsk i prasić vydzielić ziemli ŭ bok Biarozaŭki ci Słonima. Inšaja sprava, što moža prosta nie chočuć?!»

U jakaści ŭzoru dbańnia ŭładaŭ pra aŭtentyčnaść zabudovy Źmicier pryvodzić tureckuju historyju 2014 hoda, kali Dziaržaŭnaja rada Turcyi pastanaviła źnieści try viežy žyłoha kompleksu OnaltiDokuz Residence, jakija, na dumku rady, razburali histaryčnuju panaramu Stambuła.

«U Navahrudka adziny šlach — turystyčny, z razbudavanaj śfieraj pasłuh i drobnymi pryvatnymi pradpryjemstvami. Navošta horadu psavać toje, z čaho jon moža karmicca ŭ budučym? Navošta stvarać budučamu pakaleńniu prablemu z vynasam «chruščob» i pramzony za miežy histaryčnych krajavidaŭ? Heta ž miljony dalaraŭ. Ziamla, navakolle, historyja, kultura, pryroda nie naležać čynoŭnikam. Heta supolny zdabytak našaha naroda, i tamu treba jaho baranić», — padsumoŭvaje čytač.

Navat krajavidy Navahradčyny darahija biełaruskamu sercu. Fota Siarhieja Zinina.

Navat krajavidy Navahradčyny darahija biełaruskamu sercu. Fota Siarhieja Zinina.

Architektar: Buduć 2- i 3-paviarchoviki, pryčym za 1200 mietraŭ ad kaścioła

Karespandent «NN» źviarnuŭsia pa kamientar da architektarki, adkaznaj za prajekt — Naty Amialčuk. Jana śćviardžaje, što nivodnamu hienpłanu ŭ krainie nie nadavałasia stolki ŭvahi, kolki navahrudskamu. Razmova sa spadaryniaj Nataj zaniała hadzinu, jana raskazała pra ŭsie akaličnaści składańnia płana zabudovy.

«List Sołtana my čytali ŭsim Instytutam horadabudaŭnictva. Navat pakazvali čałavieku, adkaznamu za achoŭnyja zony pa ŭsioj respublicy, — pačała Nata. — Sołtan piša, što krajavid pierakryjuć «chruščoŭki». Ale jany daŭno nie budujucca, Chruščova niama. I tyja strašennyja panelki, što siońnia jość u horadzie — heta savieckaja spadčyna. Jany i mianie zahaniajuć u depresiju, ale ja ich nie budavała i nie mahu ich źnieści, bo ŭ horada niama hrošaj, kab pierasialić ludziej. I ŭvohule, u Navahrudku režym — nielha budavać vyšej za piać pavierchaŭ. Na tym miescy ŭ papiarednim hienpłanie — ceły hramadny masiŭ pad šmatkvaternuju zabudovu, a my tut režymam pišam 2—3 pavierchi. Tak, u hienpłanie my zakładajem damy małoj paviarchovaści, z pakatymi dachami, jakija buduć pačynacca za 1200 mietraŭ ad kaścioła. Ich miarkujecca pabudavać da 2030 hoda. My akuratna da hetaha padyšli. Usio detalova abhavorvałasia ź Instytutam rekanstrukcyi, i kab dzie nakasiačyli z achoŭnymi zonami, to nie prajšli b pravierki», — śćviardžaje architektar.

«Ja razumieju, što horad adkazny, asablivy, — praciahnuła Nata. — Kali hienpłan pierajšoŭ pad majo kiraŭnictva, to ja navat paŭźvierch zakanadaŭstva sabrała čatyry hramadskija abmierkavańni. Padklučyła orhany ŭłady, davała abviestki ŭ haziety, pačuła ŭsie pretenzii i žadańni. Mnie navat ź Piciera niejki prafiesar pa-biełarusku listy pisaŭ, dzie raśpisvaŭ svajo bačańnie.

Potym my źbiralisia i ŭ Minsku, u halerei «Ŭ». Zaprasili žurnalistaŭ, navukoŭcaŭ, kab kožny moh pryjści i paŭpłyvać, kab rašeńnie nie prymałasia ŭpotaj. My pahladzieli mapu, nanieśli zony achovy, usio naradžałasia ŭ abmierkavańni. Potym Sołtan pačaŭ pisać mnie listy, na jakija ja adkazvała i ŭsio tłumačyła».

Krajavid užo nie čysty

Fota Siarhieja Zinina.

Fota Siarhieja Zinina.

Pavodle architektarki, zabudova nie parušyć vyhladu horada. Zabudova płanujecca našmat dalej za niepasrednyja navakolli hary, jakija vy bačycie, naprykład, na hetym zdymku.

«Nakont hary Mindoŭha. Jak da hetaha historyki padychodziać? To bok jość našaja kaštoŭnaść, jakaja musić być bačnaja. Z darohi, ź inšych bakoŭ. A što datyčyć vidu z samoj hary, to tut navat śpiecyjalisty mnie takich pretenzij nie vykazvali. Vielmi dobra, što jon choča bačyć z hary pole. Ale kali tudy zaleźci i acanić łandšaft, to tam užo stajać dva pradpryjemstvy, adzin dom 5-paviarchovy tyrčyć, technikum vidać, jaki zakryvaje krajavid. Hetaja terytoryja ŭžo nie čystaja. Hara — samaje vysokaje miesca ŭ horadzie. I što ni buduj u horadzie, jano budzie bačna adtul», — skazała taksama Nata i adznačyła, što pakul turystyčnaja pryvabnaść u horada nie nadta vialikaja.

«Histaryčny centr — płošča Lenina i prypynak nasuprać kaścioła. Što heta takoje? Uvieś hruzavy transpart jedzie praz centr! I kab zachavać hety centr, my prapisvajem u hienpłanie pieršaje transpartnaje koła, Paštovuju vulicu musim zrabić piešachodnaj i vyvieści transpart z centra, prybrać prypynak, stvorym ściežki dla ravarystaŭ. Inšaja prablema — pavialičyć płošču parkaŭ u horadzie», — dadała Nata.

Hienpłan — heta tolki prapanova

Fota Siarhieja Zinina.

Fota Siarhieja Zinina.

Taksama architektarka patłumačyła, što hienpłan — heta schiema stratehičnaha płanavańnia horada, u joj prapisvajecca tolki, dzie što musić znachodzicca. Dakumient pieradajecca haradskim uładam, jakija znachodziać inviestaraŭ, hatovych zabudavać tuju ziamlu. Tady ŭžo stvarajecca detalovy płan, dzie pakazvajecca, jak buduć stajać tyja damy, a potym — prajekt zabudovy. Heta ŭžo kankretna, jak buduć tyja damy vyhladać, jakija buduć fasady i inšaje. Tamu, pavodle spadaryni Naty, našmat važniej budzie prakantralavać realizacyju hienpłana, kab zamiest 2- i 3-paviarchovych damkoŭ nie paŭstali pačvarnyja samabudy.

«My nie čynoŭniki, my nie padparadkoŭvajemsia orhanam ułady, my prosta ź imi kantaktujem, časta ŭstupajem u kanflikt. I ŭ horadzie nastolki składany łandšaft, što tam bolš niama dzie sialić ludziej», — dadaje Nata.

* * *

Svaje prapanovy što da hienieralnaha płana Navahrudka možna dasłać da 20 lutaha na elektronny adras: [email protected], a taksama ŭ papiarovaj formie na adras: h. Navahrudak, vuł. Mickieviča 11, Navahrudski rajvykankam, adździeł architektury i budaŭnictva. 231400

Клас
Панылы сорам
Ха-ха
Ого
Сумна
Абуральна

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?