10 lutaha ŭ Nacyjanalnym mastackim muziei adkryjecca art-prajekt «Čas i tvorčaść Lva Baksta», prymierkavany da 150-hodździa słavutaha mastaka, scenohrafa, madeljera, šanavańnie postaci jakoha sioleta ŭklučana ŭ Śpis pamiatnych dat JUNIESKA. Vystava ŭ Minsku, jakaja sabrała bolš za 200 tvoraŭ majstra i jaho suajčyńnikaŭ z muziejnych, karparatyŭnych, pryvatnych zboraŭ Biełarusi, Łatvii, Litvy, Polščy i Rasii, cikavaja mienavita tym, što na joj akreślivajecca epocha suśvietnaviadomaha aŭtara. A hetaksama robicca akcent na małoj radzimie mastaka — Hrodna, dzie ŭ 1866 hodzie naradziŭsia Lejb Chaim Izrailevič Rozienbierh — paźniej viadomy va ŭsim śviecie jak Leŭ (Leon) Bakst.

 Inicyjataram i finansavym partnioram hetaha maštabnaha mižnarodnaha prajekta, jaki rychtavaŭsia amal dva hady, vystupaje «Biełhazprambank». Heta ŭžo nie pieršaja bujnaja vystava, što ładzicca praz udzieł biełaruska-rasijskaha akcyjaniernaha tavarysta i jaho kiraŭnika Viktara Babaryki, jaki aktyŭna inviestuje ŭ mastactva. Vialiki rezanans mieli vystavy «Mastaki Paryžskaj škoły ź Biełarusi», «Dziesiać stahodździaŭ mastactva», letašni «Vosieńskim sałon ź Biełhazprambankam» — pry ŭsioj sprečnaści, nie zastaŭsia biez uvahi.

«Biełhazprambank» farmiruje karparatyŭnuju kalekcyju, asnovu jakoj składajuć tvory mastakoŭ, jakija naradzilisia na biełaruskich ziemlach – heta prajekt, jaki źnitoŭvaje ŭsie vystavy. Na dadzieny momant kalekcyja naličvaje ŭžo bolš za 70 artefaktaŭ, siarod jakich tvory Chaima Sucina, Marka Šahała, Vosipa Cadkina, Vosipa Lubiča, Michaiła Kikoina, Fajbiš-Šrahi Carfina, Valencija Vańkoviča… a siońnia — i Lva Baksta.

Niekalki słoŭ pra jubilara

Leŭ Samojłavič Bakst (Rozienbierh) naradziŭsia ŭ 1866 hodzie ŭ Hrodnie. Adzin z zasnavalnikaŭ lehiendarnaha abjadnańnia «Śviet mastactva» i adnajmiennaha časopisa. Bujny partretyst, ilustratar, dekaratar i madeljer svajho času. Suśvietnuju słavu jamu pryniesła supracoŭnictva z baletnym impresarya Siarhiejem Dziahilevym, pa zaprašeńni jakoha Bakst aformiŭ šerah pastanovak «Ruskich siezonaŭ» u Paryžy — «Kleapatra» (1909), «Šachierazada», «Žar-ptuška» (1910), «Narcys» (1911), «Dafnis i Chłoja» (1912), jakija całkam źmianili ujaŭleńnie ab teatry. Vystavy rabot Lva Baksta siońnia ładziacca ŭ samych prestyžnych muziejach śvietu. U 2012 hodzie na łondanskim aŭkcyjonie Christi's jaho teatralny eskiz «Žoŭtaja sułtanša» byŭ pradadzieny bolš čym za 1 miljon jeŭra.

Cikava, što svoj suśvietnaviadomy tvorčy psieŭdanim Leŭ Rozienbierh «pazyčyŭ» u babuli pa maciarynskaj linii, jakaja ŭ dziavoctvie nasiła proźvišča Bakster. Pa adnym ź mierkavańniaŭ, heta proźvišča suadnosicca ź miastečkam Bakšty, jakoje siońnia znachodzicca ŭ Lidskim rajonie Hrodzienskaj vobłaści, a ŭ časy Baksta źjaŭlałasia častkaj Vilenskaj hubierni.

«NN» pasprabavała razabracca, čym ža budzie admietnaja heta vystava, na jakoj sabrany bolš za dźvie sotni tvoraŭ roznych mastakoŭ, i kolki ź ich, ułasna, naležać słavutamu ŭradžencu Hrodna.

1. Rabot samoha Baksta na vystavie budzie sorak. U samych roznych žanrach i technikach.

Słavu Bakstu prynieśli jaho teatralnyja tvory, — i na vystavie ekspanujucca eskizy kaściumaŭ, jakija vykanaŭ mastak dla pastanovak tych samych znakamitych «Ruskich siezonaŭ» Dziahileva. Ich pryvioz Sankt-Pieciarburhski dziaržaŭny muziej teatralnaha i muzyčnaha mastactva, jak fotachroniki i sceničnyja kaściumy toj epochi, zroblenyja pa eskizach aŭtara.

Leŭ Bakst. «Žar-ptuška»

Leŭ Bakst. «Žar-ptuška»

2. Z fondaŭ Nacyjanalnaha mastackaha muzieja ŭ ekspazicyi — try aŭtarskija litahrafii: «Partret I. Levitana» (1899), «Partret Filipa Malavina» (1899) i «Partret Zinaidy Hipius» (1910). Jany stali zdabytkam ustanovy jašče ŭ savieckija hady, i narešcie, buduć u naležnym atačeńni prademanstravany publicy.

3. Žart žartami, ale ličycca, što na siońniašni dzień «Biełhazmprambank», dziakujučy apošnim nabytkam, źjaŭlajecca ŭładalnikam samaj bahataj kalekcyi stankavych tvoraŭ Baksta va Uschodniaj i Centralnaj Jeŭropie. Hetyja tvory, kolkaść jakich dasiahaje siami, – i stanuć «miescam pryciahieńnia» vystavy. Da prykładu, dva ź ich – heta akvareli: «Rybak ź lulkaj» (1890-yja), «Piejzaž z kiparysami» (1907).

Leŭ Bakst. «Rybak ź lulkaj»

Leŭ Bakst. «Rybak ź lulkaj»

Leŭ Bakst. «Pryciemki nad vozieram»

Leŭ Bakst. «Pryciemki nad vozieram»

Dva — žyvapisnyja pałotny: «Pryciemki nad vozieram» (1909) i «Kupalščyki na Lido. Vieniecyja» (1909). Apošni, darečy, samy kaštoŭny ekspanat u hetaj kalekcyi (Baksta), bo raskryvaje tvorcu jak talenavitaha favista. Košt «Kupalščykaŭ…» pa roznych dadzienych dasiahiaje šaściznačnaj ličby. Ale karcina była kuplenaja ŭ pryvatnaha kalekcyjaniera, i jaje košt nie byŭ ahučany na publičnych tarhach.

Leŭ Bakst. «Kupalščyki na Lido. Vieniecyja»

Leŭ Bakst. «Kupalščyki na Lido. Vieniecyja»

4. Značnaja ŭvaha na vystavie nadajecca i sučaśnikam Baksta, mastakam abjadnańnia «Śviet Mastactva». Siarod ich — A. Bienua, I. Levitan, V. Siaroŭ, M. Rerych, M. Dabužynski, M. Nieścieraŭ, K. Piatroŭ-Vodkin… Ich tvory — hetaksama ŭ ekspazicyi, ale kuratarami admysłova padkreślivajecca «biełaruski śled» niekatorych mastakoŭ — F. Ruščyca, M. Soryna, S. Žukoŭskaha, Dźmitryja Steleckaha… Imia apošniaha, darečy, nie tak viadoma šyrokamu kołu hledačoŭ, a pamiž tym hety ikanapisiec, skulptar i žyvapisiec, jaki vykanaŭ rośpis carkvy Sierhija Radaniežskaha ŭ Paryžy, naradziŭsia ŭ Breście.

Savielij Soryn «Žančyna z ružaj»

Savielij Soryn «Žančyna z ružaj»

5. Čas Baksta – heta čas i jašče adnaho viadomaha tvorcy – Mikałojusa Kanstancinasa Čurlonisa. Aryhinały hetaha mastaka demanstravalisia ŭ Minsku tolki ŭ 1911 hodzie. Sioleta Mastacki muziej Litvy, pahadziŭšysia pradastavić dźvie aryhinalnyja raboty litoŭskaha aŭtara, parušyŭ, ličy, hetu stahadovuju «paŭzu».

6. Jašče adno imia – heta Napaleon Mateuš Tadeuš Orda, jaki całkam traplaje ŭ kancepcyju vystavy praz stvoranyja im vyjavy Hrodna XIX stahodździa. 12 akvarelaŭ mastaka prybyli ŭ Minsk z Nacyjanalnaha muzieja ŭ Krakavie. Uličvajučy toje, što aryhinałaŭ Ordy ŭ Biełarusi vobmal, to pahladzieć na tvory słavutaha litaratara, kampazitara, žyvapisca, piedahoha z Varacevičaŭ, niesumnienna, varta.

7. Razam z eskizami Baksta z Sankt-Pieciarburhu ŭ Minsk pryjeduć i teatralnyja afišy Žana Kakto — francuzskaha paeta, dramaturha, mastaka i kinarežysiora… Aŭtara scenaryja «pieršaha siurrealistyčnaha śpiektakla» «Parad», mahičnaha kinakryštalu «Arfiej», siabry Dziahileva, Eryka Saci, adnaho ź inicyjataraŭ hrupy «Šaści»… Niečakanaja cikavostka.

8. Varta adznačyć, što arhanizatary takoj bujnoj ekspazicyi parupilisia ab kamforcie dla naviedvalnikaŭ — admysłova dla ich byŭ raspracavany infarmacyjny dadatak dla mabilnych pryładaŭ, jaki pracujuć na troch płatformach – iOS, Android, Windows Mobile. Pracavała nad aŭdyjohidam kampanija ScienceSoft.

9. Aŭtar kancepcyi «Času i tvorčaści Lva Baksta» — eks-staršynia Nacyjanalnaj kamisii pa spravach JUNIESKA, art-kansultant mastackaj kalekcyi «Biełahzprambanka» Uładzimir Ščasny. Jon staŭsia i aŭtaram novaj knihi «Leŭ Bakst: Žyćcio pierjem Žar-ptuški», što była prezientavana napiaredadni adkryćcia vystavy i vydańnie jakoj źjaŭlajecca jašče adnym etapam prajekta.

10. Praciahniecca vystava da 17 krasavika. Košt kvitkoŭ — 100 tysiač biełaruskich rubloŭ, i jon, pa mierkavańni spadara Babaryki, nie pavinien stać niepadjomnym dla zacikaŭlenaj publiki.

Клас
Панылы сорам
Ха-ха
Ого
Сумна
Абуральна

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?