Sustrečy hetyja rehularnyja, u ich biare ŭdzieł taksama Piotra Sadoŭski. Siońnia havorka išła pra biełaruskija imiony i proźviščy, pra toje, jak ich viartać u žyćcio.

Vincuk Viačorka raskazaŭ pra histaryčnuju evalucyju imionaŭ biełarusaŭ.

Vincuk Viačorka raskazaŭ pra histaryčnuju evalucyju imionaŭ biełarusaŭ.

Art-Siadziba pierajechała ŭ novy budynak.

Art-Siadziba pierajechała ŭ novy budynak.

Pavał Biełavus sustrakaje kožnaha naviedvalnika.

Pavał Biełavus sustrakaje kožnaha naviedvalnika.

Syn Vincuka Viačorki, Franak, uvažliva słuchaje baćku.

Syn Vincuka Viačorki, Franak, uvažliva słuchaje baćku.

Paraŭnańnie vizantyjskaha i rymskaha varyjantaŭ biełaruskich imionaŭ.

Paraŭnańnie vizantyjskaha i rymskaha varyjantaŭ biełaruskich imionaŭ.

Spadar Viačorka raspaviadaje pra zakanadaŭčyja aśpiekty pytańnia imionaŭ.

Spadar Viačorka raspaviadaje pra zakanadaŭčyja aśpiekty pytańnia imionaŭ.

Zachopleny słuchač.

Zachopleny słuchač.

Słuchačy vykonvali praktykavańni pa tranślitaracyi.

Słuchačy vykonvali praktykavańni pa tranślitaracyi.

Na sustrečy byli i ludzi ŭ hadach.

Na sustrečy byli i ludzi ŭ hadach.

Vincuk Viačorka raić knihi-dapamožniki ŭ vybary imia.

Vincuk Viačorka raić knihi-dapamožniki ŭ vybary imia.

Vincuk Viačorka raić knihi-dapamožniki ŭ vybary imia.

Vincuk Viačorka raić knihi-dapamožniki ŭ vybary imia.

«Jeŭrapiejskich narodaŭ, jakija ŭ balšyni svajoj nosiać imiony svajho ž moŭnaha pachodžańnia, niašmat. Moža być, skandynaŭskija narody, naturalna, hreki. U nas imiony połackich kniazioŭ słavianskija, a bolšaść imionaŭ kniazioŭ VKŁ etymałahizujucca, heta značyć, pračytvajecca ich značeńnie i pachodžańnie, pry dapamozie bałckich movaŭ.

Ja nie prychilnik amatarskich sprobaŭ etymałahizavać bałckija imiony pry dapamozie słavianskaha leksičnaha arsienału.

Balšyniu narodaŭ składali zvyčajnyja ludzi. Jakija ž imiony jany nasili da prychodu chryścijanstva? Tyja z vas, chto cikaviŭsia hetaj temaj, viedajuć, što heta mahli być amal lubyja nazoŭniki. Žyviolny śviet – voŭk, raślinny – biaroza, častki cieła – šyja, słovy, jakija vyznačali nastroj, rysy charaktaru, urešcie, słovy dla adpałochvańnia złych duchaŭ. Ale z IX stahodździa pačałasia epocha panavańnia chryścijanskich imionaŭ, i siońnia absalutnaja balšynia biełarusaŭ nosić imiony staražytnahabrejskaha, hreckaha i łacinskaha pachodžańnia.

Što da tak zvanych «pravasłaŭnych» i «katalickich» imionaŭ, ja liču, što nie varta pravodzić pa biełaruskim ciele čarhovy raz kanfiesijnyja linii padziełu.

Za časy supolnaha žyćcia pravasłaŭnych i katalikoŭ u Biełarusi mnohija imiony stali supolnymi; dziakujučy isnavańniu takich vyznańniaŭ, jak hreka-katalictva, pratestantyzm, jakija prymali abodva korpusy imionaŭ jak svaje, lepš kazać nie pra kanfiesijnaje procipastaŭleńnie, a etymałahičnaje, hukavoje, vizantyjski filtr i rymski filtr. Ahata, Todar, Tadośsia – rymski varyjant hukavoha afarmleńnia imionaŭ, Ahapa, Chviedar i Chodar, Chadośsia – vizantyjski.

Vy možacie imiony svaich dziaciej zapisvać jak paličycie patrebnym, možacie i «ŭdakładnić» (biełarusizavać) napisańnie svajho imieni, «razmachvajučy» 33-m artykułam Zakona ab movach:

«Biełaruskija (ruskija) asabovyja imiony i proźviščy ŭžyvajucca ŭ adpaviednaści z nacyjanalnaj imienasłoŭnaj tradycyjaj, normami i praviłami biełaruskaj (ruskaj) movy». Ruskaja ŭ dužkach źjaviłasia ŭ hetym zakonie paśla refierendumu 1995 hoda.

Orhan, jaki rehistruje akty hramadzianskaha stanu, nie maje prava admović u nadańni dziciaci abranaha baćkami ŭłasnaha imieni, kali tolki jano «nie supiarečyć normam hramadskaj marali i nacyjanalnym tradycyjam».

U rasijskaj movie vielmi žorstkaja ijerarchija stylistyčnych «pavierchaŭ». Heta abumoŭlena histaryčna. Šmatlikija słovy «vysokaha stylu» pryjšli ŭ litaraturnuju rasijskuju nie z dyjalektaŭ, a z carkoŭnaj paŭdniovasłavianskaj movy. Knižny rasijski styl, paetyčny styl, asabliva stary, łamanosaŭskaj pary dyj paźniejšaj, poŭny carkoŭnasłavianizmaŭ. U nas takoha nie było.

Novaja biełaruskaja litaraturnaja mova farmavałasia na asnovie narodnych havorak. Tamu i imiony nakštałt Aleś, Michaś, Nasta – nie pamianšalnyja, jany mohuć być aficyjnymi.

Dla sučasnych rasijskich pamianšalnych imionaŭ charakternaje mocnaje skaračeńnie asnovy, naprykład, Miša, Pietia, Žienia i h.d. U biełaruskaj movie pamianšalnyja formy čaściej z paznavalnaj asnovaj: Michasiok, Aŭhińka. U XVI stahodździ ŭ nas byli Vańki, paraŭnaj proźvišča Vańkovič, ale siońnia hetaja forma ŭsprymajecca chutčej jak rasijskaja.

Nie słuchajcie tych, chto kaža, što žanočyja proźviščy na «-a» ŭ biełaruskaj movie nie skłaniajucca.

Heta ž našyja słovy, a nie «kakadu» ci «piensne». Histaryčna hetyja «praviły» pachodziać nie ź biełaruskaj, a z rasijskaj hramatyčnaj tradycyi. U XIX stahodździ tam była zamacavanaja nieskłanialnaść ukrainskich proźviščaŭ na -enko, pra što pisaŭ akademik Hrot. I tolki pad hetym upłyvam anałahičnaje praviła było ŭviedzienaje ŭ biełaruskaj movie, choć joj nie ŭłaściva.

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0