Ministar zamiežnych spraŭ Respubliki Biełaruś Uładzimier Makiej apublikavaŭ u anhielskaj versii časopisu «Rośsija v hłobalnoj politikie» artykuł, u jakim sprabuje apraŭdać parušeńni pravoŭ čałavieka ŭ Biełarusi.

«Pytańnie pravoŭ čałavieka nia budzie kanfliktnym, kali my budziem šanavać asablivyja histaryčnyja šlachi adzin adnaho», — źviartajecca Makiej da, jak treba razumieć, zachodniaha čytača. Pry hetym, pierakanany Makiej, hetyja samyja asablivaści histaryčnaha raźvićcia krainaŭ abumoŭlivajuć i roznaje ŭsprymańnie paniaćciaŭ pravoŭ čałavieka. Inšymi słovami, jon prapanuje Zachadu pryznać status-kvo ciapierašniaj sytuacyi ŭ Biełarusi jak vynik «asablivaha histaryčnaha šlachu».

Prykmietna, što ŭ svaim histaryčnych ekskursie Makiej Biełaruś da Eŭropy nie adnosić — jon ličyć jaje častkaj «Eŭrazii». Nia ŭ tym sensie, što Biełaruś mieścicca na eŭraazijackim kantynencie, jak Francyja ci Niamieččyna — a pa «cyvilizacyjnaj», tak by mović, katehoryi — stavić Biełaruś asobna ad tych ža Francyi i Niamieččyny, tudy, dzie Rasieja i Kitaj. I pry hetym aŭtar spasyłajecca na prynaležnaść Biełarusi da «kalektyvisckaj kultury».

Peŭnaje ziernie iściny ŭ takim padziele znajści možna. Kali ŭ Eŭropie (nie adrazu, kaniešnie) panavaŭ pryjarytet zakonu, dyk na ŭschodzie — car, hieneralny sakratar, vialiki korčmy Mao, vialiki pravadyr tavaryš Kim i h.d.

I heta adčuvajecca až da siońnia.

Prosty prykład: kali ŭ ZŠA dačku prezydenta za niezakonnaje ŭžyvańnie alkaholu ŭ bary (joj nie było 21 hodu) asudžajuć na 90 hadzinaŭ hramadzkich pracaŭ, i tata palcam nia moža pavarušyć, kab źmiakčyć ci skasavać pakarańnie — dyk u adnoj krainie «eŭrazii» siamihadovy synok kiraŭnika dziaržavy prymaje parad, a hienerały i aficery addajuć jamu pad kazyrok. Albo taki prykład: suma kampensacyi źniavažanamu ŭ palicejskim pastarunku Ńju-Jorku emihrantu (nie hramadzianinu) dasiahnuła niekalkich dziasatkaŭ miljonaŭ dalaraŭ — a ŭ adnoj krainie «eŭrazii» za skarhu na niezakonnyja dziejańni milicyi paciarpieły atrymaŭ 15 sutak.

Ale — ci treba pavažać takuju «asablivaść» i pieranosić jaje ŭ XXI stahodździe, u centar Eŭropy?

Spasyłki Makieja na nibyta «kalektyvisckuju kulturu» biełaruskaha hramadztva maje karani, z adnaho boku, u kamunistyčnym minułym, kali «kalektyŭ» vyrašaŭ za asobu litaralna ŭsio (praŭda, zvyčajna štampavaŭ toje, što ŭžo vyrašyli partbiuro ci kuratar z KDB), a z druhoha — u idealohii pansłavizmu, sprytna skarystanaj ideolahami «rańniaha» łukašenkaŭskaha peryjadu (u 1996 hodzie sklikańnie pieršaha t.zv. «usiebiełaruskaha schodu», adnačasna z razhonam Viarchoŭnaha Savietu, apraŭdvałasia «sobornosťju, svojstviennoj hłubokim tradicijam biełorusskoho i russkoho narodov, jedinstvo kotorych..» — nu i h.d).

Ministar zamiežnych spraŭ Respubliki Biełaruś moža ździvicca, ale Biełaruś nie zaŭsiody była ŭ «eŭrazii» i pad rasiejskim upłyvam — isnavała i VKŁ, Statut jakoha, napisany pa-biełarusku, ličyŭsia ŭ svoj čas uzoram taho, što siońnia my nazyvajem kanstytucyjnym pravam.

I ŭ pačatku 1990-ch, u čas novaha biełaruskaha Adradžeńnia, kraina raspačała šlach da zamacavańnia ahulnapryniatych pryncypaŭ u halinie pravoŭ čałavieka. Śviedču jak tahačasny člen Kanstytucyjnaj Kamisii i sakratar Kamisii VS u pytańniach hałosnaści, srodkaŭ masavaj infarmacyi i pravoŭ čałavieka. Nie było sesii Viarchoŭnaha Savietu, na jakoj by nie ratyfikavaŭsia niejki mižnarodny dakument, tak ci inakš źviazany z pravami čałavieka. Nie skažu, što ŭ tyja hady milicyja albo penitencyjarnaja systema byli biezdakornyja — vielmi časta deputatam davodziłasia vystupać z krytykaj. Ale potym ministar unutranych spraŭ ci hieneralny prakuror vymušany byŭ apraŭdvacca za dziejańnie padnačalenych.

Pierakanany, Biełaruś i dalej išła b pa šlachu zamacavańnia pryjarytetu prava, kali b u 1994-m peŭnyja siły nie vyviernuli jaje na «asablivy šlach».

Ale navat i na hetym «asablivym šlachu» Biełaruś zastajecca krainaj, jakaja dałučyłasia da Ŭsieahulnaj Deklaracyi pravoŭ čałavieka, padpisała šerah mižnarodnych dakumentaŭ, što nakładajuć na ŭładu abaviazki vykonvać peŭnyja normy. Niezaležna ad taho, jakaja heta budzie ŭłada — demakratyčnaja ci aŭtarytarnaja, prarasiejskaja ci prazachodniaja.

I nijakija «histaryčnyja asablivaści», realnyja albo fantomnyja, nia mohuć być apraŭdańniem dla zabojstva palityčnych apanentaŭ, kidańnia aktyvistaŭ apazycyi za kraty, łamańnia kostak udzielnikam mirnych šeściaŭ.

Zakliki pavažać specyfičnyja asablivaści ŭ historyi nia novyja — u svoj čas u Niamieččynie dobra viadomyja ideolahi taksama znachodzili apraŭdańnie ŭ «asablivaści histaryčnaha šlachu». Na ščaście, nia ŭsie pahadzilisia «pavažać» hetyja «asablivaści». I hałoŭnaje — urešcie, admovilisia ich pavažać sami niemcy.

I toje, što było pradmietam pavahi — zrabiłasia symbalem hańby.

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?